Nghiên cứu nhân giống cây hoa thược dược (Dahlia hybrida) bằng phương pháp nuôi cấy mô

Trong xã hội phát triển như hiện nay, đòi hỏi nhu cầu đời sống vật vất cũng như tinh thần của người dân ngày càng tăng cao, thú chơi hoa đặc biệt là hoa nở vào các dịp lễ, tết không thể thiếu trong các gia đình của người Việt. Có rất nhiều hoa nở có nguồn gốc từ trong đến ngoài nước được trồng và bán khá phổ biến hiện nay như hoa chuông, dã yên thảo, đỗ quyên, hoa thược dược,…

Hoa thược dược thuộc chi cúc, có tên khoa học là Dahlia có nhiều loại và màu sắc khác nhau. Tuy nhiên, việc nhân giống hoa thược dược bằng phương pháp truyền thống thường hiệu quả thấp, dễ nhiễm nấm và vi rút (nấm Golovinomyces cichoracearum, vi rút Dahlia mosaic,…). Từ thực tiễn trên, Ths Võ Minh Khoa-Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN-Sở Khoa học và Công nghệ cùng nhóm cộng sự đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu nhân giống cây hoa thược dược (Dahlia hybria) bằng phương pháp nuôi cấy mô” từ tháng 8/2015-12/2016. Đến nay, đề tài đã bước vào giai đoạn kết thúc và đã tổ chức hội thảo để tổng kết đánh giá kết quả đề tài.
 

 
 Cây hoa thược dược nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô do Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN thực hiện. Ảnh: Minh Khoa-TTUD.

 

Theo chủ nhiệm đề tài, qua quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu chọn hạt giống hoa thược dược lùn (Dahlia hybrida) có nguồn gốc từ Viện Nghiên cứu rau quả và đã tiến hành ba thí nghiệm, mỗi thí nghiệm từ 7 đến 10 nghiệm thức, được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 3 lần lặp lại. Mục tiêu các lần thí nghiệm là tái sinh chồi cây hoa thược thược từ đốt thân với hệ số nhân chồi cao; tạo mô sẹo và tái sinh cơ quan từ mẫu mô lá; Tái sinh cây con khỏe mạnh có đủ các cơ quan thân, lá và rễ.

Từ kết quả thí nghiệm, nhóm nghiên cứu đưa đến kết luận như sau: Giai đoạn nhân chồi, đốt thân hoa thược dược cấy chuyền trên môi trường MS có bổ sung 30g/l sucrose, 8g/l agar, nồng độ BA 0,5 mg/l, kinetine 1,5 mg/l, pH 5,8, có khả năng tạo chồi tốt nhất với 5,17 chồi/mẫu, số lá trên chồi là 6,33 và chiều cao trung bình 4,73 cm. Cây thược dược tạo sẹo tốt trên môi trường MS cơ bản có bổ sung 30 g/l sucrose, 8g/l agar, 5 mg/1BA và 1 mg/1 NAA, pH 5,8 với tỷ lệ tạo sẹo có khả năng tái sinh chồi là 78,33%. Môi trường thích hợp để tạo cây con hoàn chỉnh là môi trường MS cơ bản có bổ sung 30g/l sucrose, 8g/l agar, 0,1 mg/l IBA hoặc 0,1 mg/ 1 NAA, pH 5,8.

Qua đó, nhóm nghiên cứu đã đề xuất quy trình công nghệ nhân giống cây hoa thược dược bằng phương pháp nuôi cấy mô cụ thể như sau: Chọn mẫu hạt, vô mẫu hạt, tạo cụm chồi, tạo cây con hoàn chỉnh, ra ngôi cây hoa thược dược.

Bên cạnh đó, nhóm thực hiện cũng đề xuất cần có nghiên cứu tiếp theo để theo dõi ảnh hưởng của auxin và cytokinine đến quá trình hình thành chồi từ mô sẹo; nghiên cứu sâu hơn về khả năng gây đột biến tạo các giống hoa thược dược mới bằng bức xạ gamma hay UV; môi trường giữ giống hoa thược dược,…..

Có nhiều ý kiến góp ý của đại biểu tham dự hội thảo như: sự khác biệt của giống hoa nhóm nghiên cứu so với các hoa thược dược nhập nội để làm nổi bật tính mới, tính sáng tạo của đề tài. Khả năng mang lại hiệu quả kinh tế cho người sản xuất và thị trường tiêu thụ để có cơ sở thực hiện các nghiên cứu tiếp theo.

Kim Tuyền
Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN