Cần làm gì để bảo vệ vườn cây ăn trái sau đợt ngập úng

Cần phải làm gì để bảo vệ vườn cây ăn trái sau đợt ngập úng? Đây là vấn đề bức xúc của nhà vườn trồng cây ăn trái, nhất là những vườn trồng các loại cây “nhát nước” như sầu riêng, đu đủ, cây có múi,… Trước diễn biến triều cường vượt mức lịch sử và kèm theo các trận mưa lớn đa số các vườn cây ăn trái của bà con nông dân bị ngập chìm trong nước hoặc đất vườn khó thoát nước đất bị úng. Sau các hiện tượng thời tiết cực đoan như thế, sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển và năng suất các vườn cây ăn trái là điều không thể tránh khỏi, thậm chí có thể gây chết cây. Vì thế, bà con nông dân cần phải có giải pháp ứng phó kịp thời nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại cho cây trồng.

 

image

Vườn chôm chôm bị  ngập úng.

 
image
Vườn chôm chôm chết sau ngập úng.

 

 

Sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng luôn chịu tác động bởi các yếu tố khí hậu. Các yếu tố môi trường bất lợi đến cây trồng như hạn hán, ngập úng đều ảnh hưởng xấu đến sự sinh trưởng và phát triển của cây. Tùy theo loại cây trồng, tuổi cây, giai đoạn sinh trưởng, sức khỏe của cây và thời gian bị ngập mà cây có thể bị ảnh hưởng và thiệt hại ở mức độ khác nhau. Trong các loại cây ăn trái, xoài, vú sữa chịu ngập tốt nhất, trong khi đó sầu riêng, cây có múi, đu đủ, nhãn là nhóm chịu ngập yếu.

 

Vườn cây ăn trái khi bị ngập nước, bề mặt đất bị phủ một lớp phù sa và nước sẽ chiếm đầy các khoảng trống trong các khe hở của đất (thay vì các khoảng trống ấy chứa oxy). Vì thế, các khí khổng trong đất không còn đủ oxy cung cấp cho bộ rễ cây hô hấp nên rễ nhỏ, rễ ăn sâu bên dưới dễ bị thối, chết. Ngoài ra, khi đất thiếu oxy, hệ sinh vật yếm khí sẽ hoạt động mạnh càng làm cho sự thiếu oxy thêm trầm trọng và thải ra nhiều chất độc hại làm cho rễ cây bị ngộ độc CO2 và bị thối. Khí khổng ở lá bị đóng lại, giảm khả năng hút nước, lá bị héo rủ, rụng sớm. Do đó, việc nắm vững các biện pháp phòng, chống ngập úng, bảo vệ cây trồng là rất quan trọng. Để khắc phục thiệt hại những vườn cây ăn trái đang còn ngập chìm trong nước, nông dân cần chú ý một số biện pháp sau:

 

 image

Vườn sầu riêng chết sau ngập úng.


 

Nếu vườn đã bị nước đã ngập, nên để nước chảy tự nhiên trên mặt liếp vườn vì khi dòng chảy thoáng sẽ cung cấp một phần oxy giúp rễ hô hấp. Nếu có điều kiện nhanh chóng bơm rút nước hạ mực thủy cấp trong vườn đến mức thấp nhất.

 

Sau khi nước rút, bà con phá váng bằng cách dùng cuốc răng xới nhẹ lớp đất mặt giúp đất thông thoáng, cung cấp oxy cho rễ. Xẻ những rãnh nhỏ thoát nước để nước trong đất thoát nhanh. Nếu cây còn nhỏ, thấp, nước tràn lên cây, nên tiến hành rửa sạch bùn bám vào lá, cành và hổ trợ cây cắm cố định cây trồng  để hạn chế long gốc, hư hại bộ rễ. Không nên đi lại nhiều trong vườn làm cho đất bị nén chặt, ảnh hưởng đến bộ rễ cây và khả năng phục hồi của cây. Nên cắt tỉa bớt cành lá rậm rạp cho vườn được thông thoáng để đất bốc thoát hơi nước được nhanh, nếu cây đang ra hoa, mang trái phải cắt bỏ hết hoa và trái để hạn chế sự tiêu hao dinh. Quản lý cỏ hợp lý trong vườn cây ăn trái, vì cỏ là những “bơm sinh học” làm tầng đất sâu mau khô ráo.

 

Nếu cây ra đọt thì nên phun phân bón lá MKP (0-52-34) hoặc phun hỗn hợp 2/3 DAP + 1/3 Kaki nồng độ 1-2%  để giúp lá mau già, cây chậm phát triển và đi vào giai đoạn ngủ nghỉ, ít tiêu hao năng lượng vì rễ cây không đủ khả năng cung cấp dinh dưỡng, tăng cường khả năng chống chịu ngập úng. Nên xử lý lúc chiều mát, phun 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 7-10 ngày đến khi cây ngưng ra đọt. Phun hoạt chất có chứa Cytokynin (Agrispon, Sincosin,…) giúp ngăn cản quá trình tổng hợp Ethylene và sự oxyt hóa diệp lục tố, giúp cây tăng cường khả năng chống chịu ngập úng.

 

Về việc bón phân bà con nên chú ý lúc này bộ rễ của cây rất yếu nên khó hấp thu được phân bón. Vì thế phun phân bón lá giai đoạn này là rất quan trọng, giúp cây hấp thu dưỡng chất qua hệ thống lá để duy trì sinh trưởng, phục hồi bộ rễ. Cần cung cấp thêm phân vôi với liều lượng từ 0,5-1 kg cho mỗi gốc. Sử dụng phân chứa nguyên tố lân cao nhằm giúp cây mau ra rễ mới và phục hồi nhanh, có thể sử dụng Hydrophos liều lượng 50-60 ml/16 lít nước. Bón phân hữu cơ kết hợp sử dụng chế phẩm Trichoderma nhằm kích thích vi sinh vật có ích hoạt động tốt và khống chế các nấm bệnh hại rễ. Không nên bón đạm làm cây ra nhiều chồi non và cũng không bón phân hữu cơ chưa hoai vì sẽ làm vi sinh vật hoạt động mạnh lấy đi nhiều oxy trong đất. Tuyệt đối không nên sử dụng thuốc kích thích sinh trưởng ra hoa, ra đọt trong thời điểm này.

 

Các loại nấm gây hại như nấm Fusarium sp, Phytophthora sp., Pythium sp., Rhizoctonia sp.,… luôn hiện diện trong đất, sau ngập úng là điều kiện thuận lợi chúng tấn công gây bệnh cho bộ rễ, các loại cây ăn trái như cam, bưởi, sầu riêng, chôm chôm,…. Khi cây bị thối ở rễ non do bị ngập úng, ngoài làm cho cây không có khả năng hấp thu dinh dưỡng là cây bị suy kiệt và là cơ hội rất thuận lợi cho các nấm bệnh hại rễ xâm nhiễm, gây hại càng làm cho vườn cây thiệt hại trầm trọng.

 

Nông dân nên thăm vườn thường xuyên phát hiện các cây bắt đầu có triệu chứng vàng lá, rễ bị thối, sử dụng thuốc trừ bệnh tưới xung quanh vùng rễ. Các loại thuốc trừ nấm bệnh rễ có chứa hoạt chất Matalaxyl, Matalaxyl + Mancozeb, Fosetyl-Aluminium,….      

 

 image

Cây bưởi bị úng rễ bị thối cây bị héo rủ, rụng lá.

 
 image
Rễ cây bưởi bị thối sau ngập úng.


Để bảo vệ vườn cây ăn trái, đòi hỏi sự quan tâm nhà vườn chăm sóc cho cây khỏe, củng cố đê bao trong vườn để không bị ngập úng trong mùa mưa bão và triều cường trong thời gian tới, nên để các loại cỏ thân thấp, ít cạnh tranh dinh dưỡng với cây trồng chính (rau trai, đậu phọng dại, rau sam, màng màng tím…) vì cỏ dại giúp cho đất mau khô ráo không bị dẻ chặt khi bị ngập úng, để giảm thiệt hại đến mức thấp nhất do ngập úng trong điều kiện khí hậu biến đổi bất thường như hiện nay.

Tin tức khác cùng chuyên mục
• Canh tác bưởi da xanh theo hướng hữu cơ sinh học-giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu
• Bà Cao Thị Chiên người không ngừng xây dựng và phát triển tổ hợp tác trồng sầu riêng ấp Hàm Luông
• Hội thảo “văn hóa và văn minh đô thị ở các nước Đông Nam Á trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0” và bài học cho di sản văn hóa Bến Tre
• Một số vấn đề cần quan tâm cho vụ lúa hè thu sau giai đoạn hạn, mặn
• Xã Tân Trung, huyện Mỏ Cày Nam chuyển giao quy trình kỹ thuật chăm sóc cây bưởi da xanh xen trong vườn dừa theo tiêu chuẩn hữu cơ – PGS
• Hiệu quả bước đầu từ mô hình chăn nuôi gà tàu lai nòi thương phẩm có nguồn gốc
• Khoa học công nghệ - đòn bẩy định vị du lịch Bến Tre trên bản đồ du lịch nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long
• Cách bón vôi hiệu quả và an toàn trong việc rửa phèn, mặn cho vườn cây ăn trái
• Khoa học và công nghệ Bến Tre đổi mới vì một đại dương bền vững
• Đầu tư đối tác công - tư trong khoa học và công nghệ Bến Tre
• Một số giải pháp canh tác lúa khi ảnh hưởng hạn mặn
• Sở Khoa học và Công nghệ Bến Tre quyết tâm xây dựng hợp tác xã điểm
• Hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên thời covid-19
• Công nghệ máy chủ
• Giải pháp phục hồi vườn cây ăn trái sau thời gian hạn, mặn