Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bến Tre khẩn trương triển khai công tác chuẩn bị phòng, chống và ứng phó tác động hạn mặn năm nay

Nhằm hạn chế tối đa thiệt hại do hạn mặn năm 2020 – 2021 gây ra trên địa bàn, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Bến Tre khẩn trương triển khai công tác phòng, chống và giảm thiểu tác động hạn mặn theo chức năng, nhiệm vụ được giao với Kế hoạch số 1615/KH-SKHCN ngày 26/11/2020 Phòng, chống và ứng phó xâm nhập mặn mùa hạn mặn 2020 – 2021.

 

Hai mùa hạn mặn trước


Mùa hạn mặn năm 2015 - 2016, mặn tăng cao đột ngột và xâm nhập rất sâu, vào cuối tháng 3/2016, độ mặn 4‰  đã xâm nhập cách các cửa sông khoảng từ 50 - 70km, độ mặn 10/00 xâm nhập trên phạm vi gần như toàn tỉnh (162/164 xã, phường, thị trấn). Ước tính giá trị thiệt hại của riêng ngành nông nghiệp là 1.800 tỷ đồng, trong đó có khoảng 30.000 ha đất sản xuất nông nghiệp và 1.800 ha nuôi trồng thủy sản bị ảnh hưởng; 41.325 hộ dân thiếu nước sinh hoạt.

 

Khi mùa hạn mặn năm 2019 – 2020 đến, tỉnh Bến Tre đang phải đối mặt với đợt xâm nhập mặn có thể nói là khốc liệt nhất trong lịch sử, mức độ nghiêm trọng hơn rất nhiều so với đợt mặn lịch sử mùa khô năm 2015 - 2016. Ngay từ giữa tháng 11/2019 mặn đã bắt đầu xâm nhập vào các cửa sông chính, đến đầu tháng 12/2019 mặn xâm nhập nhanh và rất sâu, độ mặn 2‰  hầu như bao phủ toàn tỉnh Bến Tre; so với trung bình nhiều năm, mặn xâm nhập sớm hơn từ 2 - 3 tháng (tùy vị trí trên các sông); so với mùa khô năm 2015 - 2016, độ mặn cao nhất các trạm cao hơn từ 1 - 7‰; độ mặn 4‰  xâm nhập mặn sâu hơn so với năm 2016 từ 10 - 25 km trên các sông chính. Độ mặn cao và duy trì từ tháng 12/2019 làm cho nguồn nước trên sông Hàm Luông và Cửa Đại không có nước ngọt, riêng trên sông Cổ Chiên xuất hiện những đợt nước độ mặn thấp từ tháng 3 có thể phục vụ sinh hoạt, sản xuất cho người dân (chủ yếu các xã ven sông thuộc huyện Chợ Lách và Mỏ Cày Bắc).

 

Số liệu thống kê, xâm nhập mặn mùa hạn mặn năm 2019 - 2020 đã gây ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống, sản xuất của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh; cụ thể: 5.401 ha lúa vụ Đông Xuân 2019 -2020 (vụ 3) chết (tỉnh đã có khuyến cáo không sản xuất nhưng do người dân tự ý xuống giống); rau màu bị ảnh hưởng 168 ha; 27.985 ha cây ăn trái trên địa bàn tỉnh đều bị ảnh hưởng (trong đó: 6.674 ha diện tích ảnh hưởng từ 30 - 70%, 2.603 ha thiệt hại trên 70% và 274 ha cây ăn trái có nguy cơ chết); khoảng 600 ha cây giống và 1,2 triệu cây hoa kiểng các loại bị ảnh hưởng; tất cả diện tích nuôi trồng thủy sản nước ngọt trên địa bàn đều bị ảnh hưởng, trong đó diện tích bị ảnh hưởng nặng là 2.110,1 ha; có khoảng 86.896 hộ dân bị thiếu nước sinh hoạt. Một số lĩnh vực khác cũng bị ảnh hưởng như: các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp hoạt động lĩnh vực chế biến; lĩnh vực thi công xây dựng, đô thị; du lịch;…

 

Dự báo năm nay


Qua 02 đợt xâm nhập mặn mùa khô năm 2015 - 2016 và mùa khô năm 2019 - 2020 vừa qua cho thấy tình hình xâm nhập mặn đang ngày càng diễn biến hết sức gay gắt, bất thường, không theo quy luật, trước đây mặn thường đạt đỉnh và duy trì trong tháng 3 sau đó giảm dần nhưng trong năm 2019 vừa qua mặn lại ở mức rất cao ngay từ tháng 12 và tiếp tục duy trì khoảng 5 tháng. Như vậy, với tình huống xâm nhập mặn bất lợi như năm 2019 - 2020 thì tỉnh Bến Tre chỉ còn khoảng trên dưới 6 tháng trong năm là có thể lấy, dự trữ nguồn nước ngọt phục vụ cho tất cả các hoạt động sản xuất, dân sinh trong mùa hạn mặn. Bên cạnh đó còn nhiều yếu tố bất lợi dẫn đến tình hình xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường và gây thiệt hại rất lớn trong những năm qua; cụ thể như:

 

Do tỉnh nằm ở cuối nguồn sông Mê Kông, hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư hoàn chỉnh, chưa khép kín, nên chưa chủ động được nguồn nước ngọt.

 

Ảnh hưởng của các công trình thủy điện trên thượng nguồn sông MêKông gây thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nước cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có tỉnh Bến Tre, cùng sự kết hợp với biến đổi khí hậu, nước biển dâng làm cho mặn ngày càng xâm nhập sâu vào trong các cửa sông.

 

Nguồn nước thô phục vụ cho các nhà máy nước đều lấy từ nguồn nước mặt (tỉnh Bến Tre không sử dụng nguồn nước ngầm) nên xâm nhập mặn gay gắt như mùa khô năm 2019 - 2020 thì toàn bộ các nhà máy nước trên địa bàn tỉnh đều bị ảnh hưởng, độ mặn vượt ngưỡng cho phép, không thể phục vụ cho ăn uống, sinh hoạt, sản xuất,...

 

Sở KH&CN chuẩn bị phòng, chống và ứng phó hạn mặn


Thực hiện đạt hiệu quả Kế hoạch số 5731/KH-UBND ngày 30/10/2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh Phòng chống, ứng phó hạn mặn tỉnh Bến Tre đến năm 2025 (gọi tắt là Kế hoạch 5731) và hoàn toàn chủ động; phòng, chống và ứng phó từ sớm, từ xa; không để thiệt hại do xâm nhập mặn xảy ra thuộc chức trách, phạm vi quản lý được giao. Đó là mục đích và yêu cầu đặt ra trong công tác chuẩn bị mùa hạn mặn năm nay của Sở KH&CN tỉnh Bến Tre.

 

Nâng cao nhận thức vẫn là giải pháp được chú trọng thực hiện hàng đầu như: tổ chức phổ biến, tuyên truyền, triển khai thực hiện cho toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong toàn ngành KH&CN nắm vững chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác phòng chống hạn mặn; tập trung thực hiện Quyết định số 5731 của Ủy ban nhân dân tỉnh.

 

Thông qua các phương tiện truyền thông: trang thông tin điện tử của Sở KH&CN, chuyên mục KH&CN trên Đài Phát thanh và Truyền hình Bến Tre, trên Báo Đồng Khởi và các ấn phẩm thông tin KH&CN, tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về kỹ năng phòng chống hạn, xâm nhập mặn nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn mặn gây ra; phổ biến thông tin về ngưỡng chịu mặn của các loại cây trồng đã được nghiên cứu trên địa bàn tỉnh; giới thiệu các mô hình tưới nước tiết kiệm; công nghệ, thiết bị lọc nước mặn thành nước ngọt, các thiết bị trữ nước, giải pháp trữ nước dựa vào tự nhiên, các sản phẩm giữ ẩm,... phục vụ sinh họat, sản xuất, kinh doanh.

 

Cây chuối có ngưỡng chịu mặn 0,5 gam/lít bị ngộ độc mặn.

 
 

Cây có múi đào thải mặn qua thân khi hút phải nước bị nhiễm mặn.

 

Tập trung thực hiện các nhiệm vụ KH&CN do Bộ KH&CN hỗ trợ thực hiện: Đề tài Nghiên cứu phát triển công nghệ xử lý nước nhiễm mặn tích hợp thiết bị sensor-IoT quy mô tập trung để cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của người dân vùng bị xâm nhập mặn tỉnh Bến Tre và một số tỉnh vùng phụ cận. Đề tài Nghiên cứu chế tạo đầu dò đo độ mặn bằng vật liệu nano và tích hợp thành hệ thống cảnh báo xâm nhập mặn tự động ứng dụng tại tỉnh Bến Tre và vùng phụ cận. Đề tài Nghiên cứu các giải pháp khai thác hiệu quả nguồn nước trong các giồng cát để cấp nước sinh hoạt vùng ven biển tỉnh Bến Tre và  phụ cận.

 

Từng bước xây dựng và phát triển sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn chất lượng cao, hiện đại, ứng dụng tiến bộ KH&CN cao vào quá trình sản xuất nông nghiệp, các biện pháp tưới tiết kiệm nước. Tập trung nghiên cứu tìm ra các giống cây mới chịu hạn, chịu mặn.

 

Nghiên cứu nâng cao hiệu quả công tác cảnh báo, dự báo tình hình nguồn nước, xâm nhập mặn, trong đó chú trọng thực hiện dự báo sớm, dài hạn để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và khuyến cáo lịch thời vụ sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp, tránh bị động. Nâng cao năng lực trong công tác dự báo, cảnh báo sớm, cập nhật thông tin kịp thời về tình hình nguồn nước và xâm nhập mặn hàng năm, đồng thời từng bước cải thiện, nâng cao chất lượng công tác dự báo để các tỉnh trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long nói chung và tỉnh Bến Tre nói riêng sớm có sự chuẩn bị ứng phó nhằm hạn chế thiệt hại cho người dân.

 

Phát triển KH&CN là nhiệm vụ, giải pháp then chốt và hiệu quả trong phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai. Ưu tiên cho nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ quan trắc, theo dõi, giám sát, chỉ đạo điều hành, ứng phó với thiên tai. Tập trung ứng dụng công nghệ viễn thám, tin học, tự động hóa, vật liệu mới trong quản lý, khai thác, vận hành cơ sở dữ liệu, công cụ hỗ trợ chỉ đạo điều hành. Tiếp tục khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức KH&CN hợp tác công – tư về chuyển giao, ứng dụng KH&CN vào phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

 

Hợp tác về giải pháp, công nghệ quản trị nguồn nước đối với các nước thượng nguồn sông Mê Kông. Chủ động mời gọi các tổ chức KH&CN đề xuất các nhiệm vụ KH&CN phục vụ phòng, chống và khắc phục hạn mặn trên địa bàn tỉnh.

 

Nhân rộng mô hình tưới nhỏ giọt, tiết kiệm nước trên cây trồng; chuyển giao, ứng dụng và nhân rộng các công nghệ lọc nước mặn. Thực hiện phân tích mẫu nước giếng theo yêu cầu khách hàng phục vụ tưới tiêu và sinh hoạt. Tổ chức các hội nghị, hội thảo chuyên đề về dự báo, phòng, chống, ứng phó hạn mặn và các vấn đề có liên quan. Tập huấn kỹ thuật canh tác thích ứng với hạn mặn.

 

Kinh phí tổ chức thực hiện Kế hoạch này được lồng ghép vào Kế hoạch hoạt động KH&CN năm 2021; các phòng, đơn vị có liên quan tiến hành lập dự toán kinh phí theo quy định hiện hành.

 

Thủ trưởng các phòng, đơn vị trực thuộc Sở KH&CN chủ động, khẩn trương quán triệt nội dung Kế hoạch 5731 của Ủy ban nhân dân tỉnh và Kế hoạch này cho tất cả các cán bộ công chức, viên chức và người lao động thuộc quyền quản lý; Đồng thời theo chức năng, nhiệm vụ tiến hành xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện đảm bảo không có thiệt hại do xâm nhập mặn xảy ra thuộc chức trách, phạm vi quản lý. Các phòng, đơn vị theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện nội dung Kế hoạch này; đột xuất và định kỳ hàng năm (vào tháng 10 hàng năm) tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch về Phòng Kế hoạch – Tài chính tổng hợp.

Tin tức khác cùng chuyên mục
• Trồng hoa cúc vàng vụ Tết – một số vấn đề cần lưu ý
• Khởi nghiệp với mô hình làm chuối sấy trong nhà kính
• Chị Trần Thị Le tiên phong trồng rau sạch an toàn ở Bình Thạnh
• Phòng trừ nhóm côn trùng hại rau vụ Tết
• Hiệu quả từ mô hình “tôm – lúa thích ứng xâm nhập mặn”
• Canh tác nông nghiệp thích ứng xâm nhập mặn ở Bến Tre
• Quản lý sâu bệnh hại cây mai vàng
• Quản lý nhóm sâu bệnh hại bầu, bí, mướp trong mùa mưa
• Giải pháp chuyển giao khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp
• Nhiều nhóm sinh viên nghiên cứu Trường Cao đẳng Bến Tre được khen thưởng thành tích nghiên cứu khoa học
• Phát triển công nghệ sản xuất bao bì từ nguyên liệu cây dừa Bến Tre
• Đánh giá chất lượng cảm quan một số sản phẩm nổi tiếng của Bến Tre
• Thanh niên khởi nghiệp từ mô hình nuôi chim yến phụng
• Sở Khoa học và Công nghệ tổng kết thực hiện đề án xây dựng cơ sở hạ tầng cung cấp nước sạch phục vụ sản xuất và sinh hoạt
• Khoa học và Công nghệ Bến Tre với ngành tài nguyên và môi trường địa phương